ilitam ,arapça klavye, ilahiyat, önlisans > Forum > ๑۩۞۩๑ Kitap Dünyası - İlim Dünyası Kütüphanesi ๑۩۞۩๑ > İslam Fıkhı Eseleri > Bidayetül Müctehid > Vedia kitabı
Sayfa: [1]   Aşağı git
  Yazdır  
Gönderen Konu: Vedia kitabı  (Okunma Sayısı 759 defa)
22 Ocak 2011, 18:01:33
ღAşkullahღ
Muhabbetullah
Admin
*
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 25.839



Site
« : 22 Ocak 2011, 18:01:33 »



47. VEDİA (Emanet Bırakma) KİTABI


143. Emânet Bırakma
 

VEDİA: Herhangi bir kimseye onu muhafaza etmek için emanet bırakı­lan şey demektir. Bırakan kimseye MUDİ1, yanına bırakılan kimseye de MÛDA' denilir. Bu bahsin fukaha arasında meşhur olan meselelerinden hepsi VEDİA'nın hükümleriyle ilgilidirler.

Bu mes'elelerden biri şudur: Bütün fukaha VEDÎA'nın emanet oldu­ğunda müttefiktirler. Yani bırakıldığı kimsenin ihmal ve kusuru olmaksızın eğer zayi olur veyahut bir zarara uğrarsa, sahibine ait olur.

Ancak rivayete göre Hz. Ömer, zayi olan Vedia'nın kıymetini, bırakıl­dığı kimseye ödettirmiştir. Mâliki uleması, Vedia'nın emanet olduğuna, Cenâb-ı Hakk'ın emanetleri sahiplerine geri vermeyi emrederken, şahitlerin huzurunda vermeyi emretmemesiyle istidlal etmişlerdir. Zira bu o demektir ki, eğer Mûda', Vedia'yı sahibine geri verdiğini iddia eder ve Vedia sahibi bunu inkâr ederse, Mûda'a yeminden başka bir şey lazım gelmez. Meğer Ve­dia sahibi, ona teslim ederken şahitler huzurunda teslim etmiş olsun. Zira o zaman Vedia sahibinin sözü geçerlidir. Çünkü Vedia sahibinin ona Vedia'yı şahitlerin huzurunda teslim etmesi o demektir ki, Vedia'yı muhafaza etmek­te ona güvenir. Fakat geri vermekte ona güvenmez. Bunun içindir ki, zayi ol­duğunu iddia ettiği zaman iddiası geçerlidir. Fakat geri verdiğini söylediği zaman doğrulanmaz.

İşte İmam Mâlik ile tabilerinin söyledikleri meşhur olan görüş bu­dur.

Fakat İbnu'l-Kasım'dan, «Vedia sahibi, Vedia'yı ona şahitlerin huzu­runda dahi vermişse, geri verdiğine dair sözü doğrulanır» diye söylediği ri­vayet olunmuştur. İmam Şâfıî ile İmam Ebû Hanife de bu görüştedirler ve kı­yas da bunu gerektirmektedir. Çünkü Vedia'nın zayi olduğu iddiası ile geri verildiği iddiası arasında fark yoktur. Bu da, Mûda'ın Vedia'yı sahibine tes­lim etmesi halinde böyledir. Vedia'yı başka bir kimseye vermek istediği za­man ise, İmam Mâlik «Yetimin velisi, yetimin malını kendisine teslim eder­ken nasıl şahitlerin huzurunda vermesi gerekiyorsa, Mûda' da Vedia'yı sahi­binden başka bir kimseye teslim etmek istediğinde, şahitlerin huzurunda vermesi gerekir» demiştir. Yani Vedia'yı başka bir kimseye verirken eğer şa­hit tutmazsa zâmin olur. İmam Mâlik bu sözü ile «Yetimlerin malını kendiIerine verdiğiniz zaman şahitlerin huzurunda verin» [1]ayet-i kerimesi­ne işaret etmiştir. Buna göre eğer Vedia'yı teslim alan kimse, teslim aldığını inkâr ederse, teslim edenin kendisine teslim ettiğine dair sözü -İmam Mâlik ile tâbilerine göre- şahitsiz kabul olunmaz. Kimisi de «îmanı Mâlik'in sözlerinden, kabul olunduğu mânâsı çıkar» demiştir. îmam Mâlik'e göre Ve-dia'nın kendisine teslim edildiği kimse, eğer kendisine teslim edildiğini ink­âr ederse -ister Vedia sahibinin emriyle kendisine teslim edilmiş olsun, ister onun emriyle olmasın- hüküm böyledir. îmam Ebû Hanife ise, «Eğer Mûda', Vedia sahibinin emriyle ona verdiğini söylerse, sözü yemin ile kabul olunur» demiştir.

Şayet Vedia'yı teslim alan kimse, teslim aldığını inkâr etmeyip, ancak teslim aldıktan sonra zayi olduğunu söylerse, bu kimse Vedia'yı ya Vedia sa­hibinin kendisini vekil yapması üzerine teslim almış bir kimsedir ya da ya­bancıdır. Eğer Vedia sahibinin vekili ise, Îbnu'l-Kasım bir kez «Kendisine teslim eden kimse sorumluluktan kurtulmuş olur», bir kez de «Vedia'yı tes­lim ettiğine dair şahit getirmedikçe kurtulmuş olamaz. Ya buna dair şahit ge­tirecek ya da Vedia'yı teslim alan kimse Vedia'yı getirecektir» demiştir. Eğer teslim alan kimse yabancı ise o zaman yine iki ihtimal vardır.

Bütün bu ihtilafların sebebi, şeriatın kendisine emanet eşya bırakı­lan kimseye tanıdığı itimat vasfının, davada haklı olduğunu takviye etmesi­dir. Emanet sahibinin emriyle kendisine emanet teslim edilen emanet sahibi­nin vekilini, kendisine emanet eşya bırakılan kimseye kıyas edenler, «Bizzat kendisine emanet eşya bırakılan kimse, emanetin zayi olduğunu söylediği zaman sözü nasıl geçerli ise, Vedia sahibinin vekili de, kendisine teslim edi­len Vedîa'nın zayi olduğunu söylediği zaman sözü geçerlidir» demişlerdir. «Vedîa1 sahibinin vekili, Vedîa'nın kendisine bırakıldığı kimse kadar mute­met değildir» diyenler ise, «Vedia'yı teslim alan kimse, Vedia'yı getirmedik­çe teslim eden kimse zâmindir» demişlerdir.

Şayet Vedia sahibi, Vedia'yı bıraktığı kimseye «Zayi olursa sen zâmin-sin» diye şart koşarsa, cumhur yine zâmin olmadığı görüşünde ise de, kimisi «Vedia zayi olursa zâmin olur» demiştir. Kısacası: Bütün fukaha, korumak için kendisine Vedia teslim edilen kimse, eğer onu korumada ihmal ve kusur etmezse, Vedîa'nın zayi olmasından sorumlu olmadığı görüşündedirler. An­cak bazı fiil ve davranışların, kusur ve ihmal sayılıp sayılmadığında ihtilaf etmişlerdir. Bu konuda meşhur olan meselelerinden biri şudur: Bir kimse, kendisine emanet bırakılan parayı harcayıp yerine başka parayı koyarsa, za­yi olduğu takdirde zâmin olur mu, olmaz mı? îmam Mâlik «Tekrar yerine ko­yarsa sorumlu olmaz», îmam Ebû Hanife ise, «Eğer bizzat onu yerine koyar­sa sorumlu olmaz. Fakat eğer onu harcayıp onun yerine onun kadar bir başka parayı koyarsa sorumlu olur.» Abdülmelik ile îmam Şafiî de, «Her iki durumda da sorumlu olur» demişlerdir. Vedia'nm muhafazası konusunda sert davrananlar, «Kişinin kendisine bırakılan emaneti harcaması bile, maksatla yerinden kaldırdı mı, zâmin olur», yumuşak davranıp meselede kolaylık ara­yanlar ise «Vedia'nm kendisini harcasa bile yerine onun kadar bir başka pa­rayı koyduktan sonra sorumlu olmaz» demişlerdir.

Bu bâbta meşhur olan mes'elelerden biri de, kendisinde Vedia bulunan kimsenin Vedia ile birlikte yolculuğa çıkmasıdır. îmam Mâlik «Vedia ile birlikte yolculuk edemez. Meğer yolda iken Vedia kendisine bırakılmış olsun», îmam Ebû Hanife de «Eğer yol emniyetli ise ve Vedia sahibi de onu Vedia ile birlikte yolculuk yapmaktan menetmemi şse, onunla birlikte yolcu­luğa çıkabilir» demiştir.

Bu babın mes'delerinden biri de şudur: Kişi kendisine bırakılan Ve­dia'yı, zorunlu kalmadıkça başkasına bırakamaz. Şayet bırakırsa zâmin olur. İmam Ebû Hanife «Vedia'yı, kendilerini beslemekle mükellef bulunduğu kimselerin yanma bırakırsa zâmin olmaz. Çünkü bu kimseler de onun hane halkı sayılırlar» demiştir. îmam Mâlik de «Hane halkından ancak -eşi çocu­ğu ve cariyesi gibi- kendisine güvendiği kimselere bırakabilir» demiştir. Kı­sacası: Bütün fukahaya göre, halk arasında Vedia'yı korumak nasıl ve ne şe­kilde âdet ise, kişinin öylece davranması gerekir. Ancak davranışlar içinde Vedia'yı korumak olduğu açık olanlar hakkında ittifak, açık olmayanlar hak­kında da ihtilaf etmişlerdir. Meselâ: MâliM uleması, Vedia'yi cebine koyup düşüren kimse zâmin olur mu, olmaz mı diye ihtilaf etmişlerdir. Meşhur olan görüşe göre zâmin olur. İbn Vehb de «Bir kimse, eğer mescitte kendisine tes­lim edilen Vedia'yı ayakkabısı içine koyup kaybederse zâmin olmaz» demiş­tir.

Mâlild uleması, Vedia'yı unutmakla da kişi zâmin olur mu, olmaz mı di­ye ihtilaf etmişlerdir. Kimisi «Eğer Vedia'yı nereye koyduğunu veyahut ki­min kendisine verdiğini unutup da, iki kişi Vedia'ya sahip çıkarlarsa, ikisi de yemin edecek ve Vedia ikisi arasında taksim edilecektir», kimisi de «Her bi­rine karşı ayrı ayrı zâmin olur» demiştir.

İmam Mâlik'e göre, kendisinde Vedia bulunan kimse yolculuğa çıkmak istediği zaman -Vedia'yı hakime teslim etmeye ister gücü yetsin, ister yetme­sin- memleket halkından güvenilir bir kimseye teslim edebilir ve kendisine bir şey lazım gelmez. Fakat îmam Şafiî'nin tabileri bunda ihtilaf edip, kimisi «Eğer hakimden başkasına teslim ederse zâmin olur» demiştir.

İmam Mâlik'e göre Vedia'yı kabul etmek hiçbir zaman vacib olmaz. Ulemadan kimisi ise «Eğer Vedia sahibi, onu bırakabileceği bir kimse bula­mazsa, kabul etmek vacip olur» demiştir.

Kendisinde Vedia bulunan kimseye, Vedia'yı koruması için herhangi bir ücret düşmez. Ancak eğer Vedia'nm korunması -ambar kirası veyahut hayvan bakımı gibi- masraf gerektiriyorsa, Vedia sahibine aittir.

Bu konuda meşhur bir ayrıntıda daha ihtilaf etmişlerdir, ki o da şudur: Bir kimse kendisine bırakılan Vedia'yı sermaye yaparak ve onu işleterek ka­zanç sağlarsa, sağladığı kazanç kendisine helâl mıdır, değil midir?

İmam Mâlik, Leys b. Sa'd, imam Ebû Yusuf ve bir cemaat, «Eğer Ve­dia'yı sahibine geri verirse, her ne kadar Vedia'yı gasbetmiş sayılıyorsa da, alış-verişle sağladığı kazanç kendisine helâldir» demişlerdir, imam Ebû Ha-nife, Züfer ve İmam Muhammed b. Hasan da, «Ana malı sahibine, kân da sa­daka olarak fakirlere verecektir» demişlerdir. Kimisi de «Hem Vedia'nın kendisi, hem kârı Vedia sahibinindir», kimisi de «Vedia sahibi, Vedia'mn kendisi ile kârından hangisini isterse onu alır» kimisi de «Vedia ile yapılan bütün alış verişler geçersizdir» demişlerdir.

Kazanılan kârın alış-verişle elde edildiğini düşünenler, «Kâr, alış-veriş eden kimsenindir», sermaye Üe ancak alış-veriş edilebilir diye düşünenler ise «Kâr, Vedia sahibinindir» demişlerdir. Bunun içindir ki Hz. Ömer (r.a.), Ebû Mûsâ el-Eş'arî'nin beytülmaldan ödünç olarak kendilerine verdiği ser­mayeyi işletip kazanç sağlayan iki oğlu Abdullah ile Ubeydullah'a, beytül­maldan aldıkları parayı kân ile birlikte beytülmala geri vermelerini emredin­ce, kendisine: «Bunu kendilerine KIRAD (emek-sermaye ortaklığı) mua­melesi yapsanız...» denilmiş ve kendisi de bu teklifi uygun bulmuştur. Zira KIRAD ile hem sermaye sahibinin, hem sermayeyi işletenin hakkı gözetil­miş olur, ki adalet de bunu gerektirmektedir. [2]


 

Bu mesajın devamını görebilmek için kayıt olun ya da giriş yapın
Bu Sayfayi Paylas
Facebook'a Ekle
Moderatöre Bildir   Kayıtlı
Müslüman
Anahtar Kelime
*****
Offline Pasif

Mesajlar: 132.038


View Profile
Re: Vedia kitabı
« Posted on: 12 Kasım 2019, 07:05:12 »

 
      uyari
Allah-ın (c.c) Selamı Rahmeti ve Ruhu Revani Nuru Muhammed (a.s.v) Efendimizin şefaati Siz Din Kardeşlerimizin Üzerine Olsun.İlimdünyamıza hoşgeldiniz. Ben din kardeşiniz olarak ilim & bilim sitemizden sınırsız bir şekilde yararlanebilmeniz için sitemize üye olmanızı ve bu 3 günlük dünyada ilimdaş kardeşlerinize sitemize üye olarak destek olmanızı tavsiye ederim. Neden sizde bu ilim feyzinden nasibinizi almayasınız ki ? Haydi din kardeşim sende üye ol !.

giris  kayit
Anahtar Kelimeler: Vedia kitabı rüya tabiri,Vedia kitabı mekke canlı, Vedia kitabı kabe canlı yayın, Vedia kitabı Üç boyutlu kuran oku Vedia kitabı kuran ı kerim, Vedia kitabı peygamber kıssaları,Vedia kitabı ilitam ders soruları, Vedia kitabıönlisans arapça,
Logged
Sayfa: [1]   Yukarı git
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

TinyPortal v1.0 beta 4 © Bloc
|harita|Site Map|Sitemap|Arşiv|Wap|Wap2|Wap Forum|urllist.txt|XML|urllist.php|Rss|GoogleTagged|
|Sitemap1|Sitema2|Sitemap3|Sitema4|Sitema5|urllist|
Powered by SMF 1.1.21 | SMF © 2006-2009, Simple Machines
islami Theme By Tema Alıntı değildir Renkli Theme tabanı kullanılmıştır burak kardeşime teşekkürler... &