- Fitneler fiten

Adsense kodları


Fitneler fiten

Smf Seo Versiyon , -- Seo entegre sistem.

Array
sumeyye
Tue 1 February 2011, 02:14 pm GMT +0200
FİTNELER (FİTEN)


Bil  ki: Fitneler kısım kısımdır; Bunları aşağıda gelecek şekil­de sıralayacağız:         

1. Nefis fitnesi: Kişinin nefsi yüzünden maruz kaldığı fitneler vardır. Bunlar, kalbinin katı olması sebebiyle olur ve bir türlü ibâdetlerden tat, münâcâttan haz alamaz. İnsan şu üç un­surdan mürekkeptir:

i. Kalp: Kalp, Öfke, cesaret, haya, sevgi, korku, kabz (daral­ma) ve bast (açılma) gibi hallerin doğduğu yerdir.

ii. Akıl: Duyu organları ile algılanabilen bilgilerin mahalli­dir. Bunlar, tecrübe ve hads (kalbe doğma) gibi yollarla elde edilen bedîhî hükümler, burhan yoluyla ulaşılan nazarî hükümler ile da­ha çok hamasî olan hatabî hükümlerden ibarettir.

iii. Tabiat (yapı, nefs): İnsanın bünyesinin bekası için zorun­lu olan yeme, içme, uyuma, cinsel ilişkide bulunma gibi arzuların kaynaklandığı yerdir.

İ. Kalp: Kalp, ne zaman behîmî hasletlerin galebesi altın­da kalsa ve bunun sonucu olarak da kabz ve bast hali hayvanların kabz ve bast hali gibi, tabiat ve vehimden kaynaklanan bir vazi­yette olsa, o kalp, behîmî bir kalp olur.

Kalbin, uykuda ya da uyanık halde iken şeytanların vesvese­lerine açık olması, onların telkinlerini kabul etmesi halinde o kal­bin sahibi, "insan şeytanı" diye isimlendirilir.

Melekî hasletlerin kalbe galebe çalması halinde, insanî kalp­ten söz edilir ve artık korkusu, sevgisi ve benzeri halleri, elde et­miş olduğu hak itikatlara olur.

Her ne vakit duruluğu güçlense, nuru artsa ona "ruh" denir ve artık kabz hali yaşamaz; hep bast halinde olur; huzursuzluk duymaz, hep ülfet halinde bulunur. Halleri, nefesler olur ve melekî özellikler -çalışma ile elde edilmiş meziyetler değil- onun için, bir karakter halini alır.

ii. Akıl: Behîmî hasletler her ne zaman akıl üzerine galebe çalacak olsa, akıl cerbeze ve "ehâdîs-i nefs" olur. Bunlar, bazı tabiî dürtülere meyleder. Bunun sonucu olarak eğer aşırı şehvet gücüne sahipse, içinden cima düşüncesini geçirir, açsa türlü türlü yemek­leri düşünür vb. Veya şeytanın ilhamlarına açık olur. Bu durumda içinden geçirdiği bu düşünceler (ehâdîs-i nefs), üstün nizamın bo­zulması, hak itikatlardan şüphe etme doğrultusunda gelişir, ntrat-ı selîme sahiplerinin tiksineceği çirkin hallere meyleder.

Melekî hasletlerin akla kısmen galebe çalması halinde ise, o akıl, akıl olur ve işi, irtifakı ya da ihsânî bilgilerden bedîhî olarak ya da nazar sonucu tasdiki gerekli olanlarını tasdik eder.

Nuru güçlenir, duruluğu artarsa ona artık "sır" denir. Onun işi ise, gayb âleminden rüya, fîrâset, keşf, hatiften ses gelme gibi yollarla feyz halinde inen bilgileri kabul ve tasdik etmektir.

Zaman ve mekândan hâlî soyut şeylere yöneldikçe "hafi" olur.

iii.Tabiat: Tabiat, behîmî hasletlere doğru yuvarlandık­ça, "nefs-i emmâre" adını alır.

Durum, behîmîlikle melekîlik arasında gelip gidiyor, bazen bu galip bazen öteki galip geliyorsa, o zaman ona "nefs-i levvâme" denir.

Serî hükümlerle kendisini kayıtlayıp, haddi aşmazsa, ancak şeriata uygun doğrultuda hareket ederse, o zaman "nefs-i mutma-inne" adını alır.

Bu, benim insanda bulunan letâif hakkındaki bildiklerim ol­maktadır.

Allah'u alem! [314]



314] Şah Veliyyullah Dihlevî, Hüccetullâhi’l-Bâliğa İslâm Düşüncesinin İlkeleri, İz Yayınları: 2/665-666.