Hayber

(1/1)

Şeyma-i Nur:
Hayber


Biz sana doğrusu apaçık bir fetih ihsan ettik. Böylece Allah, senin geçmiş ve gelecek günahım bağışlar. Sana olan nimetini tamamlar ve seni doğru bir yo­la iletir. Ve sana şanlı bir zaferle .yardım eder. İmanlarını bir kat daha arttır-sınlar diye müminlerin kalplerine güven indiren O'dur. Göklerin ve yerin or­duları Allah'ındır. Allah bilendir, her şeyi hikmetle yapandır. (Bütün bu lü-tuflar) mümin erkeklerle mümin kadınları, içinde ebedî kalacakları, zemi­ninden ırmaklar akan cennetlere koyması, onların günahlarını örtmesi için­dir. İşte bu, Allah katında büyük bir kurtuluştur. [303]

Hicretin yedinci yılında, Hudeybiye'den iki ay sonra (Haziran 628), Resulüllah Müslümanlardan savaş için hazırlanmalarını istedi. Hedef, Medine'nin yaklaşık 180 km kuzeyindeki, Arap yarımadasının en önemli Yahudi yerleşim merkezle­rinden birisi olan Hayber'di. Yedisi büyük olmak üzere birçok kale ve burçlar top­luluğunun ortak ismi olan Hayber, büyük tarım alanlarına, hurmalıklara sahip bir vadide yer alıyordu. On binin üzerinde savaşçı çıkarabilecek kadar da büyük nü­fusa sahipti. Halk zengindi. Hayber Yahudilerinin zenginlikleri savaş araç ve ge­reçlerine de yansımıştı. Son derece güçlü bir askerî donanıma sahiptiler. Ayrıca, Araplar tarafından bilinmeyen mancınıkları da vardı. Hayber, sayı olarak ve savaş teknolojisi olarak son derece gelişmiş ve zengin imkânlara sahip olduğu için yarı­madanın ortasında Araplarla çevrili coğrafyada bir kale gibi güçlü ve sağlamdı. Za­ten Hayber, îbranice 'kale' anlamına gelen bir isimdir.

Resulüllah, Hudeybiye dönüşü, Hayber'i Müslüman coğrafyasının parçası ha­line getirmeye karar verdi. Kararının nedeni, sadece bir bölgeyi fethetmek arzusu değildi. Hayber'e yönelişin çok önemli ve güçlü nedenleri vardı. Bunların içerisin­de en önemlisini, Medine'den kovulan Nadirlerin önemli bir kısmının Hayber'e yerleşerek buradaki dindaşlarının da destekleriyle yarımada da Müslümanlara yö­nelik harekâtların organizasyonunda ve finansmanında etkin rol almaları oluştu­ruyordu. Hayber, Müslümanlar için bir fitne ve fesat yuvası durumundaydı. Mek­ke den sonra ikinci önemli düşman merkezini Hayber oluşturuyordu. Hendek savaşı, Hayber Yahudilerinin girişim ve destekleriyle gerçekleşmişti. Hayberliler, Hendek savaşında Medine'yi kuşatan on bin kişilik ordunun teşkili için Kureyş'i kışkırtmak ve desteklemekle kalmamış, ayrıca Ehabişleri, Sakifleri, Gatafanlan da aynı şekilde kışkırtıp desteklemişlerdi. Müslümanların üzerine yürümeleri şartıy­la tüm bu müşrik Araplara son derece yüksek oranlara ulaşan Hayber'in bir yıllık hurma ürününü vaat etmişlerdi. Aslında bu bile, Müslümanlar açısından Hayber'e yönelik bir harekât için başlı başına yeterli ve geçerli bir gerekçeydi. Fakat Hay-ber'in islâm karşıtı faaliyetleri bununla da kalmamıştı. Müslümanlara yönelik düş­manca harekâtların merkezi olma özelliğini Kurayza kuşatmasını takiben daha da belirginleştirmişti. Hatta bir ara Medine üzerine yürümeyi de planlamışlardı. Böl­gedeki bazı kabileleri ve özellikle Gatafanlan Müslümanların üzerine salabilmek için yoğun bir faaliyette bulunuyorlardı. Resulüllah bu girişimlerden haberdar olunca durumu yerinde öğrenmek amacıyla Abdullah b. Revâha'yı Hayber'e gön­derdi (Ocak 628). Abdullah'ın getirdiği haberler duyumları doğruluyordu. Bu Hayber'e yönelik bir harekâtı kaçınılmaz-kılıyordu.

Hudeybiye'yi takiben Medine'ye gelinince, Resulüllah Hayber'e yönelik bir ha­rekâta hazırlanılması talimatını verdi. Ancak bu aşamada ilginç bir durum yaşan­dı. Umre ziyareti amacı ile çıkılan ve Hudeybiye anlaşması ile sonuçlanan tehlike­li yolculuğa katılmayan, katılmamak için bahaneler uyduran, en küçük bahanele­ri kendilerince büyük gerekçelere dönüştürüp evlerinde kalanlar, bu yeni harekâ­tın Hayber'e olduğunu öğrenince son derece istekli bir şekilde hazırlıklara başla­dılar. Hayber'e gidecek ordunun mensubu olmak konusunda birbirleriyle yarışa girdiler. Tüm Medine ve çevresini büyük bir hazırlık telaşı sardı. Ancak Resulül­lah Hayber'e yönelik harekâta ancak Müslümanların katılabileceğini, katılacak Müslümanların ise sadece umre yolculuğuna katılanlar olacağını bildirdi. Umre yolculuğuna katılmayan ve kendisinin Müslüman olduğunu söyleyenlerin ister­lerse katılabileceklerini, ancak elde edilecek ganimetlerden onlara bir pay veril­meyeceğini de bildirdi. Bu, Hudeybiye dönüşü vahyolunan ayetlerin gerektirdiği bir durumdu. Hudeybiye dönüşü vahyolunan ayetlerin bir kısmında, Müslüman­lara Hudeybiye fethinden ayrı olarak yakın bir fethin müjdesi verilmişti. Bu fethe umre seferinde bulunmayanların katılmak isteyecekleri, onların engellenmesi em­redilmişti. Ayet şöyleydi: 'Siz ganimetleri almak için gittiğinizde seferden geri kalan­lar: 'Bırakın, biz de size katılalım' diyeceklerdir. Onlar, Allah'ın sökünü değiştirmek isterler. De ki: 'Siz asla bize katılmayacaksınız- Allah daha önceden sizler için böyle buyurmuştur' Onlar size: 'Hayır, bizi kıskanıyorsunuz' diyeceklerdir. Bilakis onlar, pek az anlayan kimselerdir.[304]

Umre seferine katılmaktan kaçınanlar Hayber seferine katılmak için can atı­yorlardı. Çünkü umre seferinin zorluklarla dolu, sonunun kötü sonuçlanması kuvvetle muhtemel bir sefer olmasına karşılık, Hayber seferi öyle değildi. Umre seferi olumlu sonuçlansa bile sonunda maddî getirişi olmayacaktı. Fakat Hay-ber'in fethedilmesi demek büyük zenginlik demekti. Hayber'in görünüşteki tek zorluğu, savaşın güçlü kalelere sığınmış sayıca fazla düşmana karşı yürütülecek olmasıydı. Ancak o günün şartlarında artık kalenin güçlü olması, düşmanın sayı­ca fazla olması önemli görülmüyordu. Müslümanların o günlerdeki genel psiko­lojileri bu savaşın başarıyla sonuçlanacağını gösteriyordu; zira o ana kadar bütün savaşlar, bütün olumsuzluklara rağmen, hep Müslümanların lehine sonuçlanmış­tı Müslümanların karşısında sayı çokluğu önemli değildi ve dolayısıyla geçmişte­ki savaşların sonuçlarını yakinen bilen korkaklar ve münafıklar için Hayber'e ka­tılmak korku nedeni değildi. Büyük oranlara varan ganimet beklentisi ise varolan korkuları silip atıyor; korkaklar ve münafıklar ele geçirecekleri ganimetlerin ha­yaliyle sevinç çığlıkları atıyorlardı. Fakat, Resulüllah'ın bu sefere sadece Müslü­manların katılabileceğini ve diğerleri katılsa bile umreye katılanların dışındakile­re ganimet verilmeyeceğini ilan etmesi, korkaklar ve münafıklar için duyabilecek­leri en kötü haber oldu.

Müslümanların Hayber'e yönelik bir harekâtın hazırlıklarını yürüttükleri, Mekke'de duyulunca Kureyş şaşırdı. Hayber gibi on bin savaşçısı ve son derece sağlam kaleleri olan bir yeri Müslümanların ele geçirmesini imkânsız gördüler. Resulüllah'ın, sonu kendileri için olumsuz olacağı belli bir savaşa girişmeyecek kadar akıllı olduğunu düşünüp, eğer bir hazırlık içindelerse bunun nedeninin başka olacağını iddia ettiler. Fakat aynı zamanda da seviniyorlardı. Yanılıp da Hayber'e saldırmalarının Müslümanlarının sonu olacağını düşünüp, o günün ha­yaliyle sevinç şarkıları söylüyorlardı.

Müslümanların kendilerine yönelik bir harekâtın hazırlığı içinde olduklarını duyunca Hayberliler de şaşırdılar. Müslümanların böylesi yanlış bir işe kalkışama-yacaklannı, bu tür haberlerin ancak yalan olabileceğini düşündüler. Duydukları­na gülüp geçtiler; haberleri ciddiye almadılar. Ancak bir süre sonra haberlerin doğru olma ihtimali artınca Gatafanlan kışkırtmayı ve Müslümanların üzerine sal­mayı planladılar. Bu planlarını uygulamanın çabasını yürütmeye başladılar.

Müslümanlar iki yüzü atlı, diğerleri piyade olmak üzere bin altı yüz kişiden oluşan bir ordu halinde Medine'den hareket ettiler. Bu sefer orduda yirmi kadar da kadın vardı. Sefer hazırlıkları sırasında Umeyye bint-i Kays "Ey Allah'ın Resulü! izin ver biz de gelelim. Savaş sırasında yaralıların tedavisini yapar, su ihtiyacınızı karşılarız' diyerek bir grup Müslüman kadının sözcülüğünü yapmıştı. Onun bu is­teği 'Allah'ın bereketi üzerinize olsun' cevabıyla karşılığım bulmuş ve istedikleri iz­ni almışlardı. Resulüllah'm eşi Ümm-ü Seleme, halası Safiyye, Ümm-ü Eymen, Umeyye bint-i Kays, Ümm-ü Salit orduya katılan kadınlardan bazılarıydı.

Yolculuk uzundu. Günlerin sıcak geçmesi nedeniyle son derece yorucuydu. Ancak tüm bunlara rağmen, Hayber yolculuğu diğer birçok harekâtınkinden daha farklı bir havada geçiyordu. Müslümanlar artık üzerlerindeki tedirginliği atmışlar­dı. Hendek savaşı sonrasında Resulüllah'ın 'Bir daha müşriklerin Müslümanların üzerine gelemeyeceği' müjdesi ve Hudeybiye'den sonra Müslümanlara yakın bir fe­tih vadedilmesi nedeniyle Hayber seferinin zaferle sonuçlanacağına inanıyorlardı. Keyifli geçen yolculuklarını şiir ve marşlarla süslediler. Resulüllah, sesi son derece güzel olan Amir b. Ekva'yı yanma çağırarak, ondan marş okumasını istedi. Amir, Hendek kazılırken Resulüllah'tan duyduğu şiiri güzel bir tarzda okumaya başladı:

Yemin olsun ki! Allah yardım etmeseydi doğru yolu bulamazdık,

Zekat veremez, namaz da kılmazdık.

Allahım hatalarımızı bağışla, canımız sana feda olsun.

Düşmanla karşılaştığımızda ayaklarımızı sabit kıl,

Bize sükunet ve sabır ver....

Mücahitler, Amir'in söylediği marşla coştular. Amir'e eşlik edip, marş söyleye­rek yolculuklarını sürdürüyorlardı. Amir yorulup marş söylemeyi bırakınca, Re­sulüllah 'Allah sana rahmet etsin' diyerek takdirini bildirdi. Amir sevindi. Amir'in sevinci diğer bazı arkadaşlarını kıskandırdı. Gıptayla ona bakıp 'Amir'e cennet farz oldu' dediler. Tecrübeleriyle biliyorlardı ki, Resulüllah'ın bu şekilde takdirini bil­dirdiği Müslümanlar hep şehit olmuşlardı. Şehit olmak ise cennete gitmek demek­ti. Resulüllah'ın bu duasının ne anlama geldiğini bilen Ömer, Resulüllah'a yakla­şarak 'Ey Allah'ın Resulü! Bizleri ondan biraz daha yararlandırsaydıri dedi. Resulül­lah hiçbir şey demedi.

Müslümanlar yolculukları sırasında sıklıkla tekbir getiriyorlardı. Bazen ordu hep bir ağızdan tekbir getiriyordu. Bütün dağlar, tepeler, ovalar, vadiler onların tekbirleriyle inliyordu. Müslümanları, yüzünden hiç eksik olmayan bir tebessüm­le izleyen ve ara sıra onlara eşlik de eden Resulüllah, bazen bütün güçleriyle tek­bir getiren Müslümanlara 'Yapmayın! Kendinize acıyın diyerek müdahale ediyor, kendilerini fazla yormamalarını istiyordu.

Hayber harekâtının yolculuğu, mücahitlerin Resulüllah'ın sıklıkla dua ettiğini duydukları bir yolculuk oldu. Resulüllah, dualarıyla Allah'tan yardım dilerken, aynı zamanda Müslümanlara da bazı davranış kurallarım, güzel ahlâkın ilkelerini öğretmeye çalışıyordu. Zaten yaptığı dualar savaşla, savaşta başarı elde etmekle değil; daha genel ve hayatın içindeki zorluklarla, doğru ve yanlışlarla ilgiliydi. Ör­neğin şöyle diyordu: 'Allahım! Geleceğe endişelenmekten, geçmişe tasalanmaktan, güçsüzlükten, gevşeklikten, pintilikten, korkaklıktan, bel büken borçtan, zalimlerin zararından sana sığmınm.[305] Müslümanlar, yolculukları boyunca, bu ve benzeri du­aları sıklıkla duydular ve ezberlediler. Duada dile getirilen iyi özelliklere itibar et­meleri, kötü özelliklerden kaçınmaları gerektiğini anladılar. Ve hayatlarının son­raki dönemlerinde böyle olmanın çabasını yürüttüler.

Resulüllah harekât güzergahını Gatafanlarm bölgesi ile Hayber'in arasına denk gelecek şekilde belirledi. Amacı Gatafanlardan Hayber'e yönelik bir yardımı engel­lemekti. Zira Gatafanlar, Resulüllah'ın ordusuyla Hayber'e doğru hareket ettiğini duymuşlar ve yardım için yola çıkmışlardı. Fakat Resulüllah, ordunun güzergahı­nı Gatafanlarm yerleşim merkezlerine doğru çevirince, evlerinin Müslümanların baskınına uğrayacağı korkusuyla geri dönüp, daha önceleri Hayberlilerle yaptık­ları yardım anlaşmasına uymadılar. Hayberli dostlarını Müslümanlarla baş başa bıraktılar.

islâm ordusu bir gece yarısı Hayber vadisine geldi. Hayber kaleleri hemen kar­şılarında, ayın ışığı altında sessizliğe gömülmüş bir hâlde duruyorlardı. Resulül­lah Müslümanları durdurdu ve kendisine sığınılmaya her şeyden daha layık tek makama yönelerek dua etti: 'Ey göklerin ve onların gölgelendirdiklerin Rabbi! Ey yerlerin ve onun üzerinde duranların Rabbi! Ey rüzgarların ve onların savump uçur-duklannın Rabbi.' Biz senden bu şehrin, bu şehir halkının ve içindeki şeylerin hayn sana sığınıyoruz [306] Daha sonra Müslümanlara döndü ve 'Haydi, Allah'ın adıyla iler­leyin' dedi.

Resulüllah, çoğu harekâtta uyguladığı üzere, geceleri hareket etmek ve gün­düzleri dinlenmek taktiğini bu sefer de uygulamıştı. İslâm ordusu Hayber kalele­rinin yanma geldiği zaman sabaha yakın bir saatti. Müslümanlar Resulüllah'm imamlığında sabah namazını kıldılar. Resulüllah, namazdan sonra 'Allah büyük­tür. Hayber harap olmuştur. Biz düşman bir topluluğun yurduna indik mi, o toplulu­ğun vay haline! Onların sabahı ne kötü bir sabahtır [307] dedi. Bunu derken daha önce vahyolmuş bir grup ayete işaret ediyordu. Söz konusu ayetler şöyleydi: 'Andolsun ki, peygamber kullarımıza söz verdik; onlar mutlaka zafere ulaşacaklar. Bizim ordu­muz hiç şüphe yok ki üstün gelecek. Bu nedenle sen bir süre onlara aldırma. Onların halini gör, onlar da görecekler. Azabımızı acele mi İstiyorlar? Azap yurtlarına indi­ğinde, uyarılanların (fakat yola gelmeyenlerin) sabahı ne kötü olur!.[308] Sabah beklenmeye başlandı. Zira, Resulüllah gece baskını düzenlemezdi.

Müslümanlar kalelerinin yanlarına geldiği zaman Hayberliler her şeyden ha­bersiz, derin uykularındaydılar. Sabah olunca ziraat aletlerini yanlarına alarak ka­lelerinden çıkıp bağ ve bahçelerine doğru giderlerken İslâm ordusunu gördüler. Korktular. 'Muhammedi Muhammed'in ordusu' diye bağırarak kalelerine döndüler. Kalelerine girince kapıları sıkıca kapayıp, beklemeye başladılar. Savunma tedbir­leri için hazırlığa ihtiyaçları yoktu. Çünkü çoktandır savaşa hazır bir şekilde bek­liyor, bir gün Müslümanlarla karşılaşacaklarını biliyorlardı.

Resulüllah, ordusunu Hayber'in en büyük ve sağlam kalesi olan Natat'm karşısma yerleştirdi. Savaş, o gün Müslümanlar ile Natattakiler arasındaki ok atışla­rıyla başladı. Natatlılar önceden hazırlıklı oldukları için, Müslümanları yoğun bir ok atışma tuttular. Müslümanlardan birçok kişi bu oklar nedeniyle yaralandı.

Yahudiler yedi kaleye dağılmış durumdaydılar. Her grup kendi kalesini koru­yordu. Her kalede beş yüz ile iki bin civarında savaşabilir yaşta adam bulunuyor­du. Müslümanlar ilk zamanlar daha çok Natat kalesindekilerle savaştılar. Diğer kalelere küçük birlikler göndermekle yetinildi. İlk hedef Natat'ı fethetmekti. An­cak Natat zorlu bir kaleydi, içindeki savaşçıların sayısı çok, hazırlıkları iyi ve ka­le duvarları sağlamdı. Çatışmalar her sabah karşılıklı ok atışlarıyla başlıyor, ak­şama kadar bu şekilde devam ediyordu. Bazen kaleden inen bir Yahudi savaşçısı kendisine rakip isteyip Müslümanlardan birisiyle savaşıyor ve günler bu şekilde geçiyordu. Resulüllah her gün bir Müslümanı komutan tayin ederek Natat üze­rine gönderiyordu. Fakat bir türlü sonuç alınamıyordu. Bu durum Müslümanla­rın canını sıkmaya, morallerini bozmaya başladı. Altıncı günün akşamı, Hz. Ömer bir Yahudi gözcüyü yakalayarak kampa getirip, Resulüllah'ın huzuruna çı­kardı. Yahudi, kendi canına ve kaledeki eş ve çocuklarına dokunulmayacağının sözünün verilmesi durumunda, en çok silahın bulunduğu Natat kalesinin zayıf noktalarını göstereceğini söyledi. Şartı kabul edilince Natat'ın zayıf noktalarını gösterdi. Resulüllah, Müslümanların ileri gelenlerini yanında toplayıp, ertesi günkü savaşla ilgili bazı taktikler belirledi ve 'Yarın sancağı öyle birisine verece eim ki Allah ve Resulü onu sever, O da Allah ve Resulünü sever [309] dedi. Orada bulu­nanların hepsinin kalbinde bir umut, bir sevinç rüzgarı esti. Ömer diyor ki; 'O günkü kadar komutan olmayı hiç istemedim'. Herkes 'Acaba ben seçilir miyim?' umuduyla sabahı beklemeye başladı. Sabah olunca Resulüllah'ın yanında toplan­dılar. Resulüllah elinde bir sancakla öne çıktı. Herkes sancağın kendisine verile­ceği umuduyla büyük bir heyecan içerisindeydi. Bazıları sabredemeyip öne çıka­rak, sanki kendisine işaret edilmiş gibi 'Ben mi?' diyordu. Resulüllah, böyle dav­rananlara bir şey demedi; çevresine bakıp Ali'nin nerede olduğunu sordu. Görünürde Ali yoktu. Gözünden rahatsız olduğu için dinlendiği, gelemediği söylendi. Getirilmesini istedi. Herkesi umut ile umutsuzluk arası bir tedirginlik sardı. Yok­sa Ali'mi seçilecekti? Yoksa övülen ve beğenilen kişi Ali'miydi? Ali Önünü göre­meyecek kadar gözlerinden rahatsız olduğu için, bir kişinin yardımıyla getirildi. Bekleyenler Resulüllah'a bakıp 'îşte Ali geldi' dediler. Ali'nin bu haliyle seçileme­yeceğini düşünüp sevindiler. Resulüllah, Ali'yi yanma yaklaştırdı ve sancağı ver­di. Ali şaşırmıştı; 'Ey Allah'ın Resulü/ Göklerimden çok rahatsızım. Ayaklarımın bastığı yeri dahi göremiyorum' dedi. Resulüllah, Ali'nin gözüne baktı, üfledi ve dua etti. Ali'nin rahatsızlığı geçti.[310] Artık hiçbir sıkıntısı kalmamıştı. Resulüllah kendi zırhım Ali'ye giydirdi, kılıcını verdi ve 'Sancağı al ve ilerle. Allah sana za­feri verene kadar onlarla savaş' dedi. Ali 'Ey Allah'ın Resuîü.' Ben neyi gerçekleştir­mek için onlarla savaşacağım' diye sordu. Çünkü isteğin sadece savaşmak ve düş­manı yenmek olmadığını anlamıştı. Resulüllah 'Allah'tan başka ilâh olmadığına, Muhammed'in Allah'ın resulü olduğuna şehadette bulunmalarına kadar onlarla sa­vaş. Onlar bu denilenleri kabul ederlerse canlafını ve mallarını korumuş olurlar. Kalplerindekinin hesabı ise Allah'a aittir. Vallahi onlardan birisinin senin sayende iman edip Müslüman olması, senin birçok kızıl develeri Allahyolunda sarf etmenden daha hayırlıdır [311] diyerek savaşın amacını bildirdi.

Ali, sancağı alıp ilerledi ve Natta kalesinin surlarının dibine dikti. Hemen ya­nında, başındaki kırmızı tuğu ile Ebû Dücane, Muhammed b. Mesleme ve Zübeyr b. Avvam olduğu halde kendisine verilen birliğin önüne geçip savaşı başlattı. O gun çetin bir savaş oldu. Herkes tek başına bir ordu gibi savaşıyordu. Herkes ade­ta bir kahramanlık destanı yazıyordu. Bir ara elindeki kalkanı düşen ve ok yağ­murundan korunmakta zorlanan Ali yere yıkılmış kale kapısını alarak kalkan gi-bı kullandı. Olayın tanıklarından Ebû Rafi anlatıyor: 'Resulüllah, Ali'yi gönderdi­ği Zaman, ben de Ali'nin yanındaydım. Ali kaleden çıkan Yahudilerle savaştı. Yahu erden birisi vurunca kalkanı elinden düştü. O da hemen yanında duran bir kapıyı  onu kalkan gibi kullanarak uzun süre savaştı. Ancak çarpışmalar bitince onu elinden bıraktı'. O gün Hayber'in bu en güçlü kalesi ele geçirildi. Ali'yi gıptayla izleyen Müslümanlardan bazıları hemen koşup yere bıraktığı kapıya baktılar. Gözlerine inanamıyorlardı. Ali kocaman bir kapıyı kalkan olarak kullanmıştı. Ağırlığını anlamak istediler. Birkaçı birden tutup kaldırmaya çalıştı, fakat kaldır­makta zorlandılar.

Hayber'in en zorlu kalesi ele geçirilince Müslümanlar diğer kalelere yöneldiler. Her bir kalede günlerce süren zorlu savaşlar gerçekleşti. Bu savaşlar sırasında ba­zı ilginç ve önemli olaylar yaşandı. Hiç namaz kılmadan cennete giden bir köle­nin durumu bunlardan birisiydi ve herkes ona gıpta etti. Olay şöyle gerçekleşti: Savaş sırasında kalelerin birisinden kaçan zenci bir köle, Resulüllah'm yanma ge­lerek 'Sen insanlara ne söylüyor, onların neleri kabul etmelerini istiyorsun?' diye sor­du. Resulüllah ona islâm'ı anlattı. Köle 'Eğer iman edersem bana ne var' diye sor­du. Resulüllah 'îman üzerine şehit olursan cennet dedi. Köle emin olmak istedi; 'Ben kara çirkin bir köleyim. Eğer savaşır ve şehit olursam cennete girer miyim?' Re­sulüllah 'Evet' dedi. Köle bir kılıç alıp mücahitlerin arasına katıldı. Fakat biraz sonra kaleden atılan bir taşla yere yıkılıp öldü. iman etmesinden ölümüne kadar-ki sûre bir namaz vakti içinde gerçekleşmişti. Bu arada bir vakit dahi namaz kıl-mamıştı. Kölenin cesedini Resulüllah'a getirdiler. Resulüllah henüz biraz önce iman etmiş kara, çirkin adama baktı ve gülümsedi. Yüzünü bir sevinç dalgası sar­dı. Orada bulunan Müslümanlar sebebini sordular. Resulüllah o kölenin cenneti hak ettiğini söyledi.

Savasın uzayıp gittiği günlerde Müslümanlar açlık sıkıntısı çekmeye başladılar.

Yçekleri tükenmişti. Henüz hurmaların olgunlaşmadiğı bir mevsimde oldukla-icin çevrelerindeki bahçelerde bulunan hurmaları da yiyemiyorlardı. Bir süre nra açlık büyük bir sıkıntıya dönüştü. Abdullah b. Muğaffe anlatıyor: 'Kaleler-t birisinin dibinde savaşırken yukarıdan içi yağ dolu bir tulum attılar. Hemen al­dım Çevremdekiler o tulumdan bir şeyler almak ve yemek istiyorlardı. Bu nedenle he­men etrafımı sardılar. Ben ise tuluma sımsıkı sarıldım. Tulumu kaptırmamak için bir ana fay bu yana dönüyordum. Arkama dönünce Resulüllah ile karşı karşıya oldu­ğumu fark ettim. O günkü kadar utandığımı hiç hatırlamıyorum. Yüzümü yere eğdim, ne diyeceğimi bilemez halde donup kaldım. Kafamı kaldırıp baktığımda Resulüllah'ın bana bakarak güldüğünü gördüm. Hem'en oradan kaçıp tulumu gerideki Müslüman­lara götürdüm. Onlar da tulumdakileri aralarında paylaşıp yediler.

Açlık dayanılmaz hale geldiği için, bazıları, henüz hakkında bir hüküm bildi­rilmemiş olan eşeklerden birkaç tanesini kesip, etleri yemek için pişirmeye başla­dılar. Durum Resulüllah'a bildirildiğinde engel oldu. 'Etleri dökün, kaplan kınn dedi. Kaplan kırmayıp kullanmalarının uygun olup-olmadıgı sorulunca da Öyle yapın, yıkayın ve kullanın dedi. Fakat açlık geçmiş değildi. Müslümanlar Resulül-lah'tan bir çare bulmasını istediler. Resulüllah, yanında yiyecek olmadığını söyle­di. Kendisi de günlerdir kavrulmuş unu ıslayıp yiyordu. Dua etti. Duasında 'Ey Al-lahıml Sen Müslümanların halini, hiç yiyecekleri kalmadığını 've benim de onlara ve­recek bir şeyim olmadığını biliyorsun. Onlara rahatlık verecek, yiyeceği bol bir yerin fethini nasip et [312] dedi. O gün Yahudi kalelerinden birisi daha ele geçirildi. Kaleye girilince içerisinin yiyecek dolu olduğunu gördüler. Zira bu kale Yahudilerin er­zaklarını sakladıkları bir yerdi. Müslümanlar bol miktarda yiyecek elde ettiler, aç­lık sıkıntısından kurtuldular.

Ele geçirilen kalede sadece çok miktarda yiyecek değil, aynı zamanda çokça da şarap vardı. Şarap kaplan kırıldı ve içindekiler döküldü. Ancak Abdullah b. Ham-mar arzusuna engel olamayvp şaraptan bir miktar içti. Görenler durumu hemen Re­sulüllah'a bildirdiler. Resulüllah, Abdullah'ı yanına çağırıp yaptığı şeyin mahiyeti­ni bilip bilmediğini sordu. Abdullah yalan söylemedi; şarabı içtiğini ve içtiği şeyin naram olduğunu bilerek bunu yaptığını söyledi. Resulüllah eline aldığı ayakkabı-sıyla Abdullah'a birkaç defa vurdu ve orada bulunanlardan da aynı şekilde vurma­ları istedi. Bazıları bu cezayı hafif bulup 'Ey Allah'ın Resulü ona lanet et' dediler. Re­sulüllah bu teklifi 'O Allah'ı ve Resulünü seven birisidif diyerek kabul etmedi. [313]

Savaş sırasında Resulüllah sadece komuta merkezinde durmadı. Bazen savaşa en iştirak etti. Müslümanlar O'nu savaşmaktan engellemeye çahştılarsa da ba­şaramadılar. O'nu sağanak yağmur gibi üzerlerine gelen oklardan korumaya çalış­tılar. Muhammed b. Mesleme anlatıyor: 'Resulüllah yanımızdaydı ve O'nu kalkan-anmızla atılan oklardan korumaya çalışıyorduk. Ben bir yandan da Müslümanlara sesleniyor 'Kalkanlarınızla kendinizi koruyun' diye bagırıyordum. O gün öyle bir oka tutulduk ki, yerimizden sökülüp atılacağımızı sandım. Bir ara ResulüUah'a baktım. O yayı elinde hiç durmadan ok atıyor ve attığı her oku hedefine ulaştırıyordu. Benim kendisine baktığımı anlayınca o da başını çevirip bana baktı ve gülümsedi. Sonra ok atmaya devam etti. O gün o kaleyi ele geçirdik. [314]

Müslümanlar bazı kalelerde ele geçirdikleri mancınıkları onararak kullandılar. Mancınıkların sağladığı avantajla kaleleri peş peşe ele geçirmeye başladılar. So­nunda bütün kaleler Müslümanların eline geçti. Savaş sonrasında tahıl ve hurma ağırlıklı olmak üzere çok büyük miktarlara ulaşan ganimet elde edildi. Bu, Müs­lümanları yoksulluktan kurtaracak miktarda büyük bir ganimetti. Hz. Ömer diyor ki 'Bizler Hayber'e kadar gerçek anlamda hiç doymamıştık. Hep açtık. Hep idare et­meye çalışmıştık'. Resulüllah, aralarında değerli eşyaların da bulunduğu ganimet­lerin beşte birini ayırıp, diğer bütün ganimetleri mücahitler arasında dağıttı. Ga­nimetlerin ayırdığı beşte bir miktar malı ise Medine'ye döndüğünde yoksullara, dullara, öksüz ve yetim çocuklara dağıttı.

Savaş bitmişti. Savaş süresinde Müslümanlar yirmi civarında şehit verdiler. Ya­hudilerden ise doksan üç kişi öldü. Resulüllah her yıl ürünlerinin yarısını Müslü­manlara vermeleri şartıyla Yahudilere serbest olduklarını bildirdi. Yahudiler ölü­mü beklerken böylesi bir karşılık bulmanın sevinci ile teşekkür edip, sevinç içeri­sinde evlerine döndüler. Serbest kalan Yahudi kadınlarından birisi, sözde teşek­kür amacıyla, pişirdiği eti Resulüllah'a hediye olarak getirdi. Resulüllah yanında­ki Müslümanlarla birlikte bu daveti kabul etti. Ancak ilk lokmada etin zehirli ol­duğunu anladı. Müslümanları uyardı, fakat Bişr b. El-Bera ölümüne neden olacak kadar yemişti. Resulüllah, kadını yanma getirmelerini söyledi. Kadın direnmeden suçunu kabul etti. Bazıları kadım öldürmek istediler, fakat Resulüllah engel oldu. Kadının serbest bırakılmasını istedi. Çünkü o doğrudan kendi şahsına yönelik kö­tülüklerin intikamım almayan birisiydi.[315]

Medine'ye dönüşün hazırlıkları yapıldığı sırada Habeşistan'daki Müslümanla­rın Cafer'in başkanlığında Hayber'e geldikleri görüldü. Onlar önce Medine'ye gel­mişler, ancak Resulüllah'ın komutasındaki Müslümanların Hayber'de olduklarını öğrenince yola devam edip Hayber'e gelmişlerdi. Resulüllah, Cafer'i ve diğer Müslümanları görünce son derece sevindi. Hemen kalkıp kendisine doğru gelmekte olan Cafer'i karşıladı. Sarılıp alnından öptü. Sevincini 'Hayber'infethedilmesine mi, yoksa Cafer'in gelmesine mi daha çok sevineyim bilemiyorum [316] diyerek dile getirdi.

Resulüllah savaş sonrasında hiçbir kadın ve kıza dokunulmamasmı, hiçbir esi­re eziyet edilmemesini emretti. Esir alınanlar arasında Hayber Yahudi topluluğunun lideri Huyey b. Ahtab'ın kızı ve yine Yahudilerin eşrafından Kinâne b. Re-bî'nin eşi Zeyneb de vardı. Onu Resulüllah'a getirdiler. Resulüllah ondan Müslü­man olmasını, Müslüman olursa kendisine eş olarak alacağını söyledi. Eğer Müs­lüman olmazsa, diğer kadınlar gibi, kendisinin serbest bırakacağını bildirdi. Resu-lüllah'm onunla evlenmekteki amacı, bir anlaşmayla fethettikleri toprakları tekrar kendilerine iade ettiği Yahudilerle dostluk inşa edebilmek için akrabalık bağı oluşturmaktı. Huyey'in kızı çoktandır hakkında bilgi sahibi olduğu İslâm'a kalbi ısınmış birisi olarak Müslüman olmayı seçti. Zaten kocası da'savaş sırasında öl­müştü. Zeyneb, Müslüman oldu ve Resulüllah'a eş, bütün Müslümanlara anne ol­ma şerefine kavuştu. Komutan hakkı demek olan Safıy olarak seçildiği için, asıl is­mi olan Zeyneb unutulup, Safiyye olarak isimlendirildi ve hep öyle anıldı.

Müslümanlar savaş sonrasında'birkaç gün Hayber'de kaldıktan sonra Medi­ne'ye dönmek üzere yola çıktılar. Dönüşte Fedek'e uğrandı. Fedek küçük bir Ya­hudi yerleşimiydi. Fedekliler, Kurayzalarm cezalandırılmasından sonra başta Hayberliler olmak üzere diğer Yahudi topluluklarıyla Medine'ye saldırmanın planlarını yapmışlardı. Fırsatım buldukça da bölge Araplarım Müslümanların aleyhine kışkırtmaktan geri kalmamışlardı. Ayrıca Hayber kuşatması sırasında da Hayberlilere yardımcı olmak istemişlerdi. Resulüllah, islâm davetini gerçekleştir­mek ve Medine yakınında bir düşman merkezinin bulunmasını önlemek amacıy­la Fedeklilerle görüştü. Fedekliler daveti kabul etmediler, fakat hiç kimsenin ca­nına ve malına dokunulmaması şartıyla anlaşmaya razı oldular. Resulüllah, Hay-berlilerle yaptığı anlaşmayı Fedeklilerle de yaparak ürünlerinin yarısını her yıl Müslümanlara vermeleri şartıyla onları da serbest bıraktı. Fedek savaşsız fethedildiği için, Fedek'ten elde edilen ürünler devlet başkanı sıfatıyla Resulüllah'a ait ol­du. Mücahitlere bir pay verilmedi. Elde edilen ürünler Resulüllah tarafından son miktarına kadar yoksullara dağıtıldı.

Fedek'ten sonra Medine'ye dönüş yolu üzerindeki diğer bir Yahudi yerleşimi olan Vadi'l Kurâ'ya yönelindi. Şam ticaret yolunun üzerindeki bu Yahudi yerleşi­mi de Müslümanlar için tehlike arz ediyordu. Vadi'l Kuralılar da Hayberliler ve Fedekliler gibi Müslümanların aleyhine faaliyetlerde bulunmuşlar ve düşmanca faaliyetlerini nâ^â sürdürüyorlardı. İslâm ordusu Vadi'l Kurâ'ya akşam üzeri geldi. Barış anlaşması yapmak amaçlanmıştı. Ancak Vadi'l Kura halkı Müslümanları ok atarak karşıladılar. Bu davranışlarıyla savaşa hazır olduklarının mesajını veriyor-ardı. Ertesi günü savaş başladı. Resulüllah'ın ısrarlı anlaşma tekliflerine rağmen, ****'l Kuralılar savaşmak istediklerini bildirdiler; Resulüllah'ın barış tekliflerini ısrarla reddettiler. Ancak ikinci günü Müslümanlarla baş edemeyeceklerini anlaşmaya razı oldular ve silahlarını bıraktılar. Resulüllah bunlarla da yıllık "merinin yarısını Müslümanlara vermeleri şartıyla anlaşma yapıp, topraklarım kendilerine bıraktı.

Resulüllah savaşla ele geçirilen Vadi'l Kura'da dört gün kaldıktan sonra ordu­suyla tekrar yola çıktı. Bu seferki hedef yol üzerindeki bir diğer Yahudi yerleşim merkezi olan Teyma'ydı. Teyma da, diğer Yahudi yerleşimleri gibi, islâm dışı fa­aliyetlerin ve Müslümanlara yönelik düşmanlıkların merkezlerinden birisiydi. Teymahlar kendilerinden önce Hayber, Fedek, Vadi'l Kura örneklerini dikkate alarak ürünlerinin yarısını vermek şartıyla kendilerine'dokunulmamasmı rica et­tiler. İstekleri kabul edildi ve onlarla da anlaşma yapıldı.

Peş peşe fetihlerle gerçekleşen günlerin sonunda İslâm ordusu 628 yılının Temmuz ayında Medine'ye döndü. Hayber başta olmak üzere diğer Yahudi yerle­şim merkezlerinin fethedilmesiyle Arap yarımadasındaki İslâm dışı güç odakları­nın önemli bir kısmı ortadan kaldırılmış oldu. Müslümanlar Allah'ın kendilerine vaat ettiği 'yakın fethe' ulaşmış olarak Medine'ye döndüler.

[303] Fetih sûresi, 48: 1-5

[304] Fetih, 48:15

[305] Vakıdî, Meğa^i, 11/641

[306] Ibn Hişam, es-Siretû'n-Nebeviyye, III/343; Vakıdî, Meğazi, 11/642

[307] Buharı, Meğazi, 32; Ibn Hişam, es-Siretü'n-Nebeviyye, 111/344; Vakıdî, Meğazi, 11/643.

[308] Saffat, 37:171-î 77

[309] Saffat, 37:171-î 77

[310] Buharı, Cihad ve Siyer, 102, Meğazi, 38; Müslim, Fedâilu's Sahabe, 197; Ahmed, Müsned, V/353; Ibn Hişam, es-Siretü'n-Nebeviyye, 111/349; Vakıdî, Meğazi, 11/653; Ibn Sâ'd, et-Tabakatü'l-Kübra, 11/111.

[311] Buharı, Cihad ve Siyer, 102, Meğazi, 38; Müslim, Fedâilu's Sahabe, 197; Ahmed, Müsned, 1/99; Ibn Hişam, es-Siretü'n-Nebeviyye, 111/349; Vakıdî, Meğazi, 11/654.

[312] Buharı, Cihad ve Siyer, 102, Meğazi, 38; Müslim, Fedâilu's Sahabe, 197; Müsned, 11/384, 385; Ibn Hişam, es-Siretü'n-Nebeviyye, 111/349; Ibn Sâ'd, et-Tabakatü'l-Kübra, 11/110.

[313] Ibn Hişam, es-Siretü'n-Nebeviyye, 111/346; Vakıdî, Meğazi, 11/659; Taberî, Tarihu'r-Rusû/ve'l-Mülûk, 111/93.

[314] Vakıdî, Meğazi, 11/664, 665

[315] Bazı rivayetlere göre, Bişr b. El-Bera öldüğü için, Bişr b. El-Bera'nm yakınlarının ta­lebi özerine o kadın kısas gereği Öldürülmüştür.

[316] Vakıdî, Meğazi, 11/663

Navigasyon

[0] Mesajlar

TinyPortal v1.0 beta 4 © Bloc