meryem
Wed 22 December 2010, 09:49 pm GMT +0200
I. Niyet
Şimdilik biz, orada eylemi belirleyen derin sebeplere doğru tam kesip koparılmış olarak başka bir maksat ve art düşünce olmadan tamamen eylem farafmdan massedilmiş eylemin içine alınmış olabilen iradeyi tasarlayacağız. Böylece onun, yapılacak veya meydana gelmekte olan eyleme yönelmiş dikkatine niyet adı verilmektedir. "Niyet", bir eyleme geçmenin başlangıcında aşağı-yukarı değişmeyen karar (kasd, azm) anlamına gelmektedir. Değişmeyen bu karar, eylemle birlikte olduğu zaman -işte "niyet" kelimesinin en elverişli olduğu durum budur- o eylemle beraber bulunan psikolojik şuurdur; yani bu ifâ ettiği şeyde uyanık ve hazır olan akim davranışıdır. Fakat yapılacak bir görev söz konusu olması kadariyle bu iki durumda kast veya niyet kavramı, burada terkip edici sadece üç unsuru içinde taşımak zorundadır:
1- Yapılacak şeyi tasarlamak,
2- Onu yapmayı istemek,
3- Onu buyurulmuş ve farz kılınmış nesne olarak kesinlikle istemek.
Şu halde, bununla zorunlu bir görevi ele geçirmeye çalıştığımızı bilirken, ister bu iradî hareket yapılmak üzere olduğu zaman, ister yapılma sırasında, bu fikir, iradî faaliyetimizden edindiğimiz şuurdur.Böyle tanımlanmış olan bu kavram, incelememize çözümlenmesi gereken bir çok meseleleri sunacaktır: Eğer niyet tamamen veya kısmen eksik olursa ne olur? Hangi ölçüde niyet eylemin tabiatını değiştirebilir? Olmuş bitmiş ahlâkî bir vakıada üstünlük, eyleme mi, yoksa niyete mi ait olmaktadır? Hangi noktaya kadar, niyet kendi kendine, kusursuz bir ödevin rolünü doldurabilir?